POSTANOWIENIE
Dnia 21.12.2004 r.

Danuta Błaszczyk - prokurator Prokuratury Okręgowej w Poznaniu, po rozpoznaniu zażalenia Stowarzyszenia Poszkodowanych przez JMD - Biedronka z dnia 19 listopada 2004 r. na postanowienie Prokuratora Rejonowego Poznań - Grunwald z dnia 29.10.2004 r. o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego w sprawie 1 Ds.6110/04/K dot. popełnienia przestępstw przez członków zarządu spółki Jeronimo Martins Dystrybucja sp. z o. o.  

tj. z art. 218 § 1 kk i art. 220 § 1 kk  

- na zasadzie art. 465 § 1 i 2 kpk -  

p o s t a n o w i ł :  

- u c h y l i ć zaskarżone postanowienie, zlecić wszczęcie i przeprowadzenie postępowania przygotowawczego  

UZASADNIENIE  

Prokurator Rejonowy Poznań-Grunwald postanowieniem z dnia 29.10.2004 r. odmówił wszczęcia dochodzenia w sprawie naruszenia praw pracowniczych przez Jeronimo Martins Dystrybucja sp. z o. o. właściciela sieci sklepów dyskontowych "Biedronka", uznając, iż nie zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przez członków Zarządu w/wym podmiotu czynów z art. 218 § 1 kk lub art. 220 § 1 kk.
Na powyższe postanowienie, w ustawowo przewidzianym terminie złożyli zażalenie przedstawiciele Stowarzyszenia Poszkodowanych przez JMD "Biedronka" zarzucając nie podjęcie jakichkolwiek czynności mających na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy. W szczególności żalący zarzucają brak ustaleń co do osób w Centrali JMD Sp. z o. o. , na których spoczywa obowiązek przestrzegania praw pracowników zapobiegania naruszeniom oraz osób winnych za patologiczny system pracy w tejże sieci. Skarżący kwestionuje również uniemożliwienie uzupełnienia zawiadomienia poprzez ujawnienie pokrzywdzonych oraz sprecyzowanie twierdzeń zawartych w zawiadomieniu. W konsekwencji żalący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w celu wszczęcia postępowania przygotowawczego oraz ustalenia, czy doszło do popełnienia przestępstwa i ścisłego ustalenia winnych, w tym również przedstawicieli Centrali JMD sp. z o. o. nie będących członkami Zarządu Spółki.
Po zapoznaniu się z aktami sprawy oraz treścią zażalenia i argumentami decyzji o odmowie wszczęcia postępowania uznano, że złożony środek odwoławczy zasługuje na uwzględnienie.
W toku czynności sprawdzających ustalono, iż postępowanie 3 Ds.1304/04 prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w Elblągu dotyczy wybiórczo jednego ze sklepów "Biedronka" o nr 1764 w Elblągu w związku z naruszeniem praw pracowniczych Bożeny Łopackiej.
Tymczasem treść złożonego w tej sprawie doniesienia, jak również obszernego zażalenia wskazuje na cały system fizycznej eksploatacji pracowników jak również uporczywego uchylania się od zapłaty pracownikom wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych oraz nakazywanie kierownikom sklepów fałszowania ewidencji czasu pracy.

W toku wszczętego postępowania należy więc przyjąć protokół ustnego zawiadomienia o przestępstwie od zawiadamiającego oraz odebrać od donoszącego zeznania na okoliczności dotyczące uzasadnionego popełnienia przestępstw przez członków Zarządu Jeronimo Martins Dystrybucja Sp. z o. o. w Poznaniu.

Samo bowiem stwierdzenie o skierowaniu przez PIP zawiadomień o popełnieniu przestępstw do właściwych miejscowo prokuratur, poprzedzonych kontrolami placówek handlowych należących do Jeronimo Martins Dystrybucja w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami oraz ukaranie winnych przez PIP nie jest wystarczające do przyjęcia, iż nie zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie.
W toku prowadzonego postępowania należy dokonać ustaleń jaki był zakres czasowy i przedmiot postępowań przygotowawczych prowadzonych na podstawie doniesień złożonych przez Państwową Inspekcję Pracy w związku z zawiadomieniami skierowanymi do Prokuratur różnych miejscowości oraz szczebli, a także ustalić, w jaki sposób sprawy te się zakończyły.

Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, właśnie stwierdzone przez PIP nieprawidłowości stanowią przesłankę do przyjęcia istnienia uzasadnionego podejrzenia zaistnienia przestępstwa w powyższej sprawie, zaś mnogość stwierdzonych uchybień w sieci handlowej "Biedronka" może jedynie świadczyć o udziale w tym procederze przez Zarząd Jeronimo Martins Dystrybucja.

Należy mieć na względzie, że doniesienie w tej sprawie zostało skierowane wobec władz JMD sp. z o. o. w osobach członków zarządu tej spółki. W związku z powyższym w toku postępowania należy ustalić, czy władze spółki były zorientowane co do powierzchni sklepów, średniego stanu zatrudnienia w poszczególnych sklepach, osiąganych obrotach, godzinach pracy oraz o zakresie obowiązków nałożonych na pracowników, a tym samym potrzebach i możliwościach czasowych do wykonania nałożonych zadań na załogę oraz związanego z tym obowiązku zapłaty za pracę.

Sprawdzenia wymagają również podniesione w zawiadomieniu okoliczności dotyczące nakazywania przez kierowników rejonu, kierownikom sklepów /na polecenie kierowników okręgów/ fałszowania ewidencji czasu pracy pracowników, a ponadto zmuszania kierowników okręgów do nakazywania kierownikom wszystkich szczebli sporządzania ewidencji czasu pracy pracowników nie wykonujących nadgodzin.

W związku ze wskazanym w treści zażalenia przypadkiem odwołującym się do stosowania nacisków na pełniącą funkcję kierownika sklepu Bożenę Łopacką przez kierownika rejonu poprzez fałszowanie ewidencji czasu pracy należy ustalić w drodze przesłuchania Bożeny Łopackiej, czy, ile razy i w jakich okolicznościach oraz w jakim celu usiłowała kontaktować się z Zarządem oraz z jakim skutkiem.
W sprawie należy też ustalić oraz przesłuchać byłych pracowników sklepów i ich zastępców, którzy poza Bożeną Łopacką korespondowali z Dyrektorem Personalnym JMD Marcinem Jaśkowiakiem oraz informowali go o warunkach pracy /tj. pracy w nadgodzinach, bez jakiegokolwiek wynagrodzenia oraz o zmuszaniu kierowników sklepów do fałszowania ewidencji przez przełożonych/. Na tą okoliczność należy także rozważyć celowość zabezpieczenia stosownej dokumentacji.

Następnie powinien zostać przesłuchany Marcin Jaśkowiak na okoliczność, czy był zorientowany o pracy w nadgodzinach, o fałszowaniu ewidencji czasu pracy oraz o naruszeniu zasad BHP w wielu sklepach. Z zeznań tego świadka powinno również wynikać, czy i jakie działania podejmował w celu zapobieżenia naruszeniom praw pracowników, a nadto jakie relacje zachodziły między nim a członkami zarządu JMD, a w szczególności czy informował zarząd o sytuacji pracowników, czy zataił te fakty. W zależności od treści zeznań M. Jaśkowiaka należy dążyć do wyjaśnienia, czy Zarząd akceptował jego działania i zaniechania, czy też działał on na polecenie członków Zarządu Spółki.

Dopiero po przeprowadzeniu tych czynności oraz innych, których potrzeba wykonania zaistnieje dopiero po przesłuchaniu zawiadamiającego oraz uzupełnieniu doniesienia będzie można podjąć decyzję co do dalszego biegu postępowania w tej sprawie.

W tym stanie rzeczy postanowiono jak na wstępie.

Prokurator Prokuratury Okręgowej
Danuta Błaszyk