OPINIA PROF. TERESY LISZCZ

Opinia
w sprawie prawa do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych
p. Bożeny Łopackiej, b. kierownika sklepu Biedronka nr 1764 w Elblągu
(w okresie od 13.11.2000 r. do 30.09.2002 r.)

Na prośbę Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, w wyniku analizy dostarczonych mi materiałów (w szczególności kopii: umowy o pracę z 01.03.1998 r. wraz z aneksami
i poleceniem służbowym do kierowników sklepów okręgu, regulaminów pracy w JMD Sp. z o.o. z dnia 04.01.1999 r. i 17.04.1997 r., Regulaminu wynagradzania w JMD Sp. z o.o., pism procesowych powódki i pozwanego, protokołów rozpraw sądowych oraz wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu w sprawie IV P 13/03) oraz na podstawie przepisów obowiązujących w okresie objętym sporem, orzecznictwa Sądu Najwyższego i poglądów doktryny, pozwalam sobie wyrazić następującą opinię w kluczowych kwestiach dotyczących w/w sprawy:

1. Od dnia 13.11.2000 r., na podstawie aneksu do umowy o pracę datowanego na dzień 13.11.2000 r., p. Bożenie. Łopackiej "powierzono za porozumieniem stron" obowiązki kierownika sklepu Biedronka nr 1764 w Elblągu. Na gruncie art. 135 k.p. (w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym sporem stron (tj.od 01.09.2000 r. do 30.09.2002 r.) powstaje w związku z tym kwestia, czy była ona "kierownikiem wyodrębnionej komórki organizacyjnej zakładu pracy", a tym samym, czy należała do grupy pracowników nie mających co do zasady prawa do oddzielnego wynagrodzenia z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych.
Trzeba zacząć od tego, że ani w okresie objętym sporem ani obecnie nie było i nie ma ustawowej definicji kierownika wyodrębnionej komórki organizacyjnej (zakładu pracy) (w.k.o.) Według powszechnie przyjętego poglądu, nie przesądza o statusie kierownika w.k.o. użycie w umowie o pracę nazwy "kierownik", bądź wzmianka o kierowniczym charakterze stanowiska. Kluczowymi kryteriami zakwalifikowania pracownika do grupy kierowników w.k.o. są, występujące łącznie: zakres obowiązków (uprawnień) pracownika oraz odrębność kierowanej przez niego komórki (wyrok SN z 17.11.1981 r. I PR 92/81, OSNC 1982, nr 5-6, poz. 82).
Jako główne kryterium wyodrębnienia komórki przyjmuje się istnienie pewnej autonomii w sferze zarządzania nią, a jako pomocnicze - kryterium geograficzne, tj. fizyczne oddalenie komórki od siedziby pracodawcy (por. A. Sobczyk; Kodeks pracy, Komentarz, pod red. B. Wagner, Gdańsk 2004, s. 354 i 355). W omawianym przypadku występuje kryterium geograficzne, natomiast nie jest spełnione główne kryterium - autonomii w sferze zarządzania, która polega na możliwości podejmowania samodzielnie decyzji w zakresie wykorzystywania zasobów materialnych i ludzi w celu realizacji funkcji danej komórki.
P. B. Łopacka jako kierownik sklepu nie miała nawet w najmniejszym stopniu takich autonomicznych uprawnień - nie decydowała ani o asortymencie sprzedawanych towarów, ani o godzinach otwarcia sklepu czy liczbie i doborze pracowników, nie zawierała żadnych umów, np. z dostawcami, w imieniu Spółki. Te i inne kwestie dotyczące funkcjonowania sklepu były jej narzucane "z góry" przez pracodawcę. Nie ma więc, moim zdaniem, podstaw, by twierdzić, że sklep Biedronka był wyodrębnioną komórką organizacyjną w rozumieniu art. 135 k.p. (w ówczesnym brzmieniu).